అంతర్జాతీయ
ఓయ్-జక్కీ మహేష్
మధ్యప్రాచ్యంలో యుద్ధ జ్వాలలు ఎగిసిపడుతున్న వేళ.. అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య స్విట్జర్లాండ్లోని జెనీవాలో జరుగుతున్న మూడో రౌండ్ అప్రత్యక్ష చర్చలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆసక్తి రేకెత్తిస్తున్నాయి. ఇరు దేశాల మధ్య నెలకొన్న తీవ్ర ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో, ఈ చర్చలు మండుతున్న నిప్పుపై మంచు పరచినట్లుగా శాంతిని నెలకొల్పుతాయా లేదా అన్నది ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్నగా మారింది. ఈ చర్చల ఫలితంపైనే గల్ఫ్ దేశాల భవిష్యత్తు ఉండటంతో సర్వత్రా ఉత్కంఠ చిత్రం.
ఒమన్ మధ్యవర్తిత్వంలో దౌత్య వ్యూహం
ఒమన్ మధ్యవర్తిత్వంలో జరుగుతున్న ఈ చర్చలలో ప్రధానంగా ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం, యురేనియం శుద్ధి పరిమితి, అమెరికా విధిస్తున్న ఆర్థిక ఆంక్షల సడలింపు వంటి కీలక అంశాలు అజెండాలో ఉన్నాయి. ఇరాన్ తన తాజా ప్రతిపాదనలను ఒమన్ విదేశాంగ మంత్రి ద్వారా అమెరికా బృందానికి అందజేసింది. గతంతో అధ్యక్షుడు ట్రంప్ ప్రభుత్వం ఈసారి చర్చల పట్ల కొంత సానుకూలత చూపిస్తోందని ఒమన్ దౌత్య వర్గాలు వెల్లడించడం సానుకూల పరిణామంగా మారింది.
యుద్ధంలో ఎవరూ విజేతలు కాదు: ఇరాన్ హెచ్చరిక
చర్చల సందర్భంగా ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరఘ్చీ కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. “యుద్ధం జరిగితే ఎవరూ గెలవరు, అది కేవలం వినాశనానికి మాత్రమే దారి తీస్తుంది” అని ఆయన చెప్పారు. మరోవైపు అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రుబియో సూచన.. ట్రంప్ ప్రభుత్వం దౌత్యానికే ప్రథమ ప్రాధాన్యత ఇస్తుందని, అయితే తమ ప్రయోజనాల విషయంలో వెనక్కి తగ్గబోమని స్పష్టం చేశారు. ఐఏఈఏ (IAEA) చీఫ్ కూడా ఈ చర్చల్లో స్వయంగా పాల్గొనడం వల్ల అణు నియంత్రణపై స్పష్టమైన హామీలు లభించే అవకాశం ఉంది.
సైనిక మోహరింపుల మధ్య ఉద్రిక్తత
ఓ వైపు శాంతి చర్చలు జరుగుతున్నప్పటికీ, అమెరికా తన సైనిక బలగాలను, విమాన వాహక నౌకలను, యుద్ధనౌకలను మధ్యప్రాచ్యంలో మోహరించడం ఉద్రిక్తతలను మరింత పెంచుతోంది. ఇరాన్పై స్థిర ఒత్తిడి తీసుకురావడానికే అమెరికా ఈ రకమైన ‘డబుల్ స్టాండర్డ్’ వ్యూహాన్ని అనుసరిస్తున్నట్లు రక్షణ నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు. ఒకవేళ ఇరాన్ తన యురేనియం శుద్ధిని పూర్తిగా నిలిపివేస్తేనే, అమెరికా తన ఆర్థిక ఆంక్షలను ఎత్తివేసే దిశగా అడుగులు వేస్తుందని సమాచారం.
అంతర్జాతీయ సమాజం ఆశలు.. ఆందోళనలు
ఈ చర్చలపై అంతర్జాతీయ సమాజం మిశ్రమంగా ఉంది. చైనా వంటి దేశాలు ఇరు పక్షాలు సంయమనం పాటించాలని, కేవలం చర్చల ద్వారానే పరిష్కారం సాధ్యమని కోరుతున్నాయి. అయితే ఇరాన్ అణు సామర్థ్యంపై ఇజ్రాయెల్ వ్యక్తం చేస్తున్న భద్రతా ఆందోళనలు ఈ చర్చలకు పెద్ద అడ్డంకిగా మారే ప్రమాదం ఉంది. ఒకవేళ ఈ జెనీవా చర్చలలో ఒప్పందం కుదిరితే మధ్యప్రాచ్యంలో శాంతి నెలకొంటుంది, లేని పక్షంలో ప్రాంతీయ సంఘర్షణలు మరింత ముదిరి ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
