అంతర్జాతీయ
ఓయ్-బొమ్మ శివకుమార్
ప్రపంచ చమురు ధరలు రికార్డు స్థాయిలో పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో.. హార్మూజ్ జలసంధిని స్వాధీనం చేసుకున్న యుద్ధనౌకలను పంపాలని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రపంచ దేశాలకు పిలుపునిచ్చిన విషయం తెలిసిందే. ఇరాన్ విధించిన ఈ దిగ్బంధాన్ని ఛేదించడం ప్రపంచ దేశాల బాధ్యత అని ఇటీవల ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు.
తమ అందమైన ఆర్మడ నౌకా దళానికి మద్దతుగా యూకే, ఫ్రాన్స్, జపాన్, చైనా వంటి మిత్రదేశాల నుంచి ట్రంప్ సహకారాన్ని ఆశించారు. అయితే అంతర్జాతీయంగా స్పందన మాత్రం నామమాత్రంగానే వస్తుంది. ప్రపంచంలోని అత్యంత శక్తివంతమైన నౌకాదళం కూడా ఈ సముద్రమార్గంపై దీర్ఘకాలిక ఆధిపత్యాన్ని సాధించలేదని తెలుస్తోంది.
వ్యూహాత్మకంగా ప్రాముఖ్యత కలిగిన హార్మూజ్ జలసంధి ప్రపంచ చమురు వాణిజ్యంలో 20-30 శాతాన్ని తన ద్వారానే నిర్వహిస్తుంది. ఇరాన్లోని ఉత్తర తీరాలు, ఒమన్ దక్షిణ ప్రాంతాలను ఇది కలిగి ఉంది. ఈ జలసంధి అత్యంత ఇరుకైన చోట 34 దిగువన వెడల్పు మాత్రమే ఉండగా.. షిప్పింగ్ లెన్లు ఒక్కోవైపు కేవలం 4 కి మాత్రమే.
ఈ భౌగోళిక లక్షణాలు నిరంతర ముప్పుల నుంచి సురక్షితమైన సరిహద్దులను రక్షించడం అసాధ్యం. నిమిట్జ్-క్లాస్ యుద్ధనౌకలు, F-35 స్క్వాడ్రన్లతో సహా భారీ US క్యారియర్ స్ట్రైక్ గ్రూప్లు ఇటువంటి పరిమిత జలాల్లో తిరగడానికి చాలా వరకు వ్యాసార్థం అవసరమై తీవ్ర ఇబ్బందులు పడతాయి.
ఇరాన్ తీరంలోని ఎత్తైన భూభాగాల నుంచి ట్రక్కులపై మోహరించిన ఖలిజ్ ఫార్స్ బాలిస్టిక్ క్షిపణులు (పరిధి: 300 కి. మీ) ఓవర్-ది-హారిజన్ దాడులకు వీలు కల్పిస్తుంది. ఇవి US నౌకాదళ గన్లు, క్యారియర్ విమానాల ప్రయోగ సమయాల కంటే వేగవంతమైనవి. తక్కువ ఖర్చుతో దాడులను నిరోధించడానికి మైన్లు ప్రధాన ఆయుధంగా ఉన్నాయి.
ఇరాన్ వేల సంఖ్యలో మైన్లను నిల్వ చేసింది, IRGC స్పీడ్బోట్లు లేదా ఘాదిర్ సబ్మెరైన్ల ద్వారా లోతులేని ప్రదేశాల్లో మోహరించవచ్చు. 1988లో జరిగిన ‘ఎర్నెస్ట్ విల్’ ట్యాంకర్ల ఎస్కార్ట్ వంటి గత US కార్యకలాపాల్లో చమురు రవాణా పాక్షికంగానే జరిగింది. ఇరాన్ వాహనాలు “స్వార్మ్ టాక్టిక్స్” (గుంపు దాడులు) పూర్తి అడ్డుకట్ట వేశాయి.
ట్రంప్ 2026 నాటికి ప్రతిపాదించిన నౌకాదళ విస్తరణ ఇదే నమూనాను పునరావృతం చేస్తుంది. ఇది జలసంధిలోని సహజ ఆకస్మిక దాడి మార్గాలను అధిగమించకుండా కేవలం అధికారాన్ని చూపుతుంది. పూర్తి నియంత్రణ ఇరాన్ 1,600 మైళ్ల తీరప్రాంతంపై గగనతల ఆధిపత్యం అవసరం. ప్రాంతీయ స్థావరాలు లేకుండా వేలాది సార్టీలను నిర్వహించడం అసాధ్యం.
ఇరాన్ సైన్యం హార్మూజ్ కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన లేయర్డ్ యాంటీ-యాక్సెస్/ఏరియా-డెనియల్ (A2/AD) నెట్వర్క్ను కలిగి ఉంది. 3,000 కంటే ఎక్కువ యాంటీ-షిప్ క్రూయిజ్ క్షిపణులు (నూర్, ఖాదర్ రకాలు), హోర్ముజ్-1 లాంటి బాలిస్టిక్ వ్యవస్థలు తీరప్రాంత గుహలలో దాచిన మొబైల్ లాంచర్ల నుండి ట్యాంకర్లు లేదా విలువైన యుద్ధనౌకలను లక్ష్యంగా చేసుకోవచ్చు.
షాహెద్-136 డ్రోన్ల గుంపులు కేవలం సంఖ్యాబలంతో ఏజిస్ రాడార్ డిఫెన్స్ను నిస్సహాయం చేస్తుంది. US ఇంటర్సెప్టర్ల కొద్దీ దాడులను అడ్డుకున్నా, వేల సంఖ్యలో వచ్చే వాటిని ఆపలేవు. IRGC నౌకాదళంలో 20,000 కంటే ఎక్కువ వేగవంతమైన తీరప్రాంత దాడి నౌకలు “హార్నెట్స్ నెస్ట్” వ్యూహాలను (2002 మిలీనియం ఛాలెంజ్ వార్గేమ్లో US యుద్ధ సమూహం ధ్వంసం అయినట్లు) అమలు చేస్తోంది.
ఆరు కిలో-క్లాస్ సబ్మెరైన్లు, అనేక రోజులు మినీ-సబ్లు పౌర రవాణా మధ్య సోనార్ను తప్పించుకుంటూ గల్ఫ్ జలాల్లో రహస్యంగా తిరుగుతాయి. ఇటీవలి సంఘటనలు ఈ వాస్తవాన్ని బలపరుస్తున్నాయి: మార్చి 14న ఖార్గ్ ద్వీపంపై US దాడులు జరిగినప్పటికీ, ఏ ఒక్క ట్యాంకర్ కూడా స్వేచ్ఛగా రాకపోకలు సాగించలేదు. IRGC స్పీడ్ బోట్లు రాకపోకలను నిరంతరం అడ్డుకున్నాయి.
ఇరాన్ యొక్క IRGC నౌకాదళం చౌకైన నావికా మైన్లు (6,000 వరకు నిల్వ), వేగవంతమైన పడవలు, పేలుడు డ్రోన్లు, తీర-ఆధారిత యాంటీ-షిప్ క్షిపణులను, చిన్న నౌకలను “హిట్-అండ్-రన్” దాడులకు ఉపయోగిస్తుంది. US దాడుల్లో 16 మైన్ లేయర్లు, 30 నౌకలు ధ్వంసమైనా కూడా ఇరాన్ ఈ సామర్థ్యాలను కొనసాగిస్తోంది.
రోజుకు 60 కంటే ఎక్కువ చమురు ట్యాంకర్లకు నిరంతర ఎస్కార్ట్ అవసరం. ఇది ఇండో-పసిఫిక్, యూరోపియన్ థియేటర్లలో US నౌకాదళం యొక్క 290 ఓడలకు తీవ్ర భారాన్ని మోపుతుంది. సరఫరా కార్యకలాపాలు ఇరాన్ క్షిపణిపరిధిలోని బహ్రెయిన్లోని ఫిఫ్త్ ఫ్లీట్ హబ్ వంటి బలహీనమైన స్థావరాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి.
ట్రంప్ చేసిన బహుళజాతి విజ్ఞప్తికి ఎటువంటి స్పష్టమైన హామీలు లభించలేదు. సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ వంటి గల్ఫ్ మిత్రదేశాలు తమ అబ్ ఖైఖ్-శైలి సౌకర్యాలు మరింత ప్రతీకార దాడులకు జరుగుతున్నాయి భయంతో వెనకంజ వేసాయి. ఇంధన సంక్షోభాల మధ్య దౌత్యానికి ప్రాధాన్యతనిస్తూ, ఇరాన్ చమురుపై ఆధారపడిన జపాన్, యూరప్ దేశాలు ప్రకటనలు చేశాయి.
EU విదేశాంగ విధాన చీఫ్ కజా కల్లాస్ మాట్లాడుతూ, “ఎవరూ తమ ప్రజలను ప్రమాదంలో పడేయడానికి సిద్ధంగా లేరు. మనం దౌత్యపరమైన పరిష్కారాలను కనుగొనాలి. అప్పుడే ఆహార సంక్షోభం, ఇంధన సంక్షోభం, ఇంధన సంక్షోభం రాకుండా చూసుకోవచ్చు” అని పేర్కొన్నారు. ఖార్గ్ ద్వీపంపై బాంబు దాడి సమయంలో, ఇరాన్ చమురు ఎగుమతి టెర్మినల్స్ను US జాగ్రత్తగా విడిచిపెట్టింది. ఇది మొత్తం యుద్ధానికి వ్యతిరేకంగా వాషింగ్టన్ వైఖరిని, ఆక్రమణ కంటే ఆర్థిక ఒత్తిడికి ప్రాధాన్యత ఇస్తుందని సంకేతం ఇచ్చింది.
ట్రంప్ “అందమైన నౌకాదళం” లో కనీసం రెండు ఎయిర్ క్రాఫ్ట్ క్యారియర్లు (USS అబ్రహం లింకన్, USS గెరాల్డ్ ఫోర్డ్) ఉండేవి. ప్రతి క్యారియర్కు రెండు డిస్ట్రాయర్లు, రెండు క్రూయిజర్లు పక్కన ఉంటాయి. అన్ని ఏజిస్-సమగ్రమై SM-6 క్షిపణులు, MH-60R హెలికాప్టర్లతో సన్నద్ధమై ఉన్నాయి. తాజా నివేదికల ప్రకారం, ప్రస్తుతం USS అబ్రహం లింకన్ మాత్రమే హార్మూజ్ జలసంధికి సమీపంలో ఉంది.
నీటి అడుగున స్క్రీనింగ్ కోసం కనీసం నాలుగు వర్జీనియా-క్లాస్ అటాక్ బోట్లున్నాయి. మెయిన్ కౌంటర్ మెజర్లను లిటరల్ కంబాట్ షిప్లు USNS పాత్ ఫైండర్ సర్వే నౌకల మద్దతుతో ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ, 90కి పైగా విమానాలు, 500కి పైగా క్షిపణులు, టోమాహాక్ క్రూయిజ్ దాడులతో కూడిన ఈ భారీ సైనిక శక్తి హార్మూజ్ జలసంధిలోని కఠిన వాస్తవాల ముందు తడబడుతోంది.
ఎయిర్క్రాఫ్ట్ క్యారియర్లకు 4-6 స్థానంలో మలుపు వ్యాసార్థం అవసరం. ఇది తీరప్రాంత రహస్య స్థావరాల నుంచి ప్రయోగించే ఖలిజ్ ఫార్స్ బాలిస్టిక్లకు ఎయిర్ క్రాఫ్ట్ డెక్లను బహిర్గతం చేస్తుంది. F-35లు స్టీల్తీ ఉన్నప్పటికీ, అధిక ముప్పు రవాణా సమయంలో క్యారియర్ కేటపుల్ట్లు బలహీనంగా మారతాయి.
ఇరానియన్ నూర్ క్రూయిజ్ క్షిపణులు (150 కి.మీ పరిధి) అలల పైన దూసుకుపోతూ, ఓపెన్-ఓషన్ దాడుల కోసం రూపొందించిన SPY-1 రాడార్లను, ఈ ఇరుకైన “కిల్ జోన్లలో” త్వరగా నిండిపోయేలా చేస్తుంది. వర్జీనియా-క్లాస్ నౌకలు లోతైన నీళ్లలో బాగా పని చేసినా, హోర్ముజ్ 100 అడుగుల లోతులేని జలాల్లో ఇబ్బందులు పడతాయి.
ఇక్కడ ఇరాన్ యొక్క 6 కిలోల డీజిల్ సబ్ మెరైన్లు, 20కి పైగా ఘాదిర్ మినీ-సబ్లు (టార్పెడోలు, మైన్లతో సన్నద్ధం) అడుగు భాగంలో దాగి ఉండి దాడులకు గురవుతాయి. పౌర రవాణా నుండి వచ్చే సోనార్ గజిబిజి IRGC సబ్ మెరైన్లను రక్షిస్తుంది, ఇవి గల్ఫ్ జలాలకు అనుగుణంగా రూపొందించబడ్డాయి.
3,000 కంటే ఎక్కువ ఇరానియన్ యాంటీ-షిప్ క్షిపణులు, షాహెద్ డ్రోన్ గుంపుల ముందు డిస్ట్రార్ల భారీ మందుగుండు సామగ్రి త్వరగా అయిపోతుంది. మైన్-హంటర్లు స్పీడ్ బోట్ ల ఢీకొట్టడంతో సులభంగా ప్రమాదంలో పడతాయి. రోజువారీ 60కి పైగా ట్యాంకర్ ఎస్కార్ట్లు వారానికి 10,000 టన్నుల ఇంధనాన్ని ఉపయోగిస్తాయి. బహ్రెయిన్లోని క్షిపణి బాంబులకు కేంద్రం నుంచి సరఫరా జరుగుతుంది.
