భారతదేశం
-కొరివి జయకుమార్
పశ్చిమాసియాలో కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు ఇప్పుడు భారతదేశంలోని ఇంధన సరఫరాపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ముఖ్యంగా ద్రవీకృత పెట్రోలియం గ్యాస్ (LPG) సిలిండర్ల సరఫరాలో జాప్యం ఏర్పడిన కారణంగా నగరాల్లో కొరత తీవ్రంగా ఉంది. ఈ పరిస్థితిని ఆసరాగా చేసుకుని కొన్ని ప్రాంతాల బ్లాక్ మార్కెట్లో సిలిండర్ల ధరలు భారీగా పెరిగాయి.
కేంద్ర ప్రభుత్వం దేశంలో LPG నిల్వలు సరిపడా ఉన్నాయని ప్రకటించినప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో పరిస్థితి లేదని వినియోగదారులు చెబుతున్నారు. గృహ వినియోగదారులు మాత్రమే కాకుండా హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు వంటి వాణిజ్య వినియోగదారులు కూడా అధికారిక ధరల కంటే చాలా ఎక్కువ చెల్లించాల్సి వస్తోంది. సరఫరా వ్యవస్థలో ఏర్పడిన అంతరాయల వల్ల ఈ పరిస్థితి ఏర్పడినట్లు కనిపిస్తోంది.
పలు నగరాల్లో పెరిగిన LPG ధరలు..
దేశంలోని అనేక నగరాల్లో LPG సిలిండర్ల ధరలు బ్లాక్ మార్కెట్లో విపరీతంగా పెరిగాయి.
ఢిల్లీ – దేశీయ సిలిండర్ ధర ₹1,400 నుంచి ₹1,500 వరకు చేరింది.
బరేలీ – అధికారిక ధర ₹200 నుంచి ₹500 అదనంగా వసూలు చేస్తున్నారు.
మీరట్ – కొన్ని ప్రాంతాల్లో ₹1,400 పైగా ధర నమోదైంది.
మీర్జాపూర్ – సుమారు ₹1,300 వరకు ధరలు ఉన్నాయి.
ఇక ఘజియాబాద్లో దేశీయ సిలిండర్కు ₹100 అదనంగా, వాణిజ్య సిలిండర్కు మరింత ఎక్కువ చెల్లించాల్సి వస్తోంది. గోరఖ్పూర్లో దేశీయ వినియోగానికి ₹250-₹300, వాణిజ్య వినియోగానికి ₹500-₹700 అదనంగా తీసుకుంటున్నారు. అయోధ్యలో దేశీయ సిలిండర్కు ₹200 వరకు అదనంగా ఉండగా, వాణిజ్య సిలిండర్లు కొన్నిచోట్ల పూర్తిగా అందుబాటులో లేకపోవడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. కాన్పూర్ లో దేశీయ సిలిండర్లకు ₹200-₹250, వాణిజ్య సిలిండర్లకు ₹400-₹500 అదనంగా చెల్లిస్తున్నారు.
ఇక ప్రధాన నగరాల్లో పరిస్థితి మరింత తీవ్రంగా ఉంది.
ముంబై – వాణిజ్య LPG సిలిండర్లు ₹2,800 నుండి ₹3,000 వరకు విక్రయిస్తున్నారు.
హైదరాబాద్ – ధరలు ₹3,000 పైగా నమోదయ్యాయి.
బెంగళూరు – అధికారిక ధర కంటే దాదాపు 1.5 రెట్లు ఎక్కువ అమ్ముడవుతున్నాయి.
కోల్కతా – వాణిజ్య సిలిండర్లు ₹3,000 వరకు చేరాయి.
ఇక తూర్పు భారతదేశంలోని నగరాల్లో కూడా ధరలు భారీగా పెరిగాయి. పాట్నాలో దేశీయ సిలిండర్లు ₹1,500 నుంచి ₹1,800 వరకు ఉండగా, వాణిజ్య సిలిండర్లు ₹3,000-₹3,200 వరకు విక్రయిస్తున్నారు. రాంచీలో దేశీయ ధరలు ₹1,500 నుంచి ₹1,800 వరకు నమోదయ్యాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్లోని కొన్ని నగరాల్లో కూడా వాణిజ్య సిలిండర్లు ₹3,200 వరకు అమ్ముడవుతున్నట్లు సమాచారం.
హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లపై తీవ్ర ప్రభావం..
LPG కొరత కారణంగా హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు, చిన్న వ్యాపార సంస్థలు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నాయి. అధికారిక సరఫరాదారుల వద్ద సిలిండర్లు అందుబాటులో లేకపోవడంతో అనేక వ్యాపార సంస్థలు బ్లాక్ మార్కెట్ను ఆశ్రయించాల్సి వస్తోంది. దీనివల్ల వంట ఖర్చులు పెరిగి, కొంతమంది హోటల్ యజమానులు మెనూ ఐటెమ్లను తగ్గించడం లేదా తాత్కాలికంగా వ్యాపారాన్ని నిర్వహించడం జరుగుతోంది.
కొన్ని రెస్టారెంట్లు LPG స్థానంలో బొగ్గు, ఇండక్షన్ స్టౌలు వంటి ప్రత్యామ్నాయ వంట సౌకర్యాలను కూడా ఉపయోగించడం ప్రారంభించింది. అయితే ఇవి కూడా అదనపు ఖర్చులకు దారితీస్తున్నాయని వ్యాపారులు చెబుతున్నారు.
కొరతకు ప్రధాన కారణం ఏమిటి?
భారతదేశం LPG వినియోగంలో ప్రపంచంలో ప్రముఖ దేశాలలో ఒకటి. దేశంలో సంవత్సరానికి సుమారు 31.3 మిలియన్ టన్నుల LPG వినియోగిస్తారు. ఇందులో దాదాపు 60 నుంచి 62 శాతం వరకు దిగుమతులపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. ఈ దిగుమతుల్లో దాదాపు 85-90 శాతం Strait of Hormuz గుండా వస్తాయి. ప్రస్తుతం యునైటెడ్ స్టేట్స్, ఇజ్రాయెల్ మరియు ఇరాన్ మధ్య కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతల కారణంగా ఈ సముద్ర మార్గంలో సరఫరాకు అంతరాయం కలిగింది. దీనితో సౌదీ అరేబియా, ఖతార్ వంటి పశ్చిమాసియా దేశాల నుంచి వచ్చే LPG సరఫరా ప్రభావితమైందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
ప్రభుత్వం చర్యలు..
ఈ పరిస్థితిని అదుపులోకి తీసుకురావడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం అనేక చర్యలు చేపట్టింది. నిల్వలను అక్రమంగా దాచిపెట్టడం, బ్లాక్ మార్కెటింగ్ చేయడం వంటి చర్యలపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను ఆదేశించింది. LPG పంపిణీ వ్యవస్థను పర్యవేక్షించేందుకు స్థానిక అధికారులకు సూచనలు జారీ చేసింది. అలాగే దేశీయ LPG ఉత్పత్తిని దాదాపు 25 శాతం వరకు పెంచే చర్యలు చేపట్టారు. గృహ వినియోగానికి ప్రాధాన్యత ఇస్తూ సరఫరాను సక్రమంగా నిర్వహించడానికి ప్రయత్నాలు కొనసాగుతున్నాయి.
వారికి సూచనలు..
అధికారుల ప్రకారం ఎల్పిజి పెద్దగా లేదని, కొన్ని ప్రాంతాలలో మాత్రమే తాత్కాలిక అంతరాయాలు ఏర్పడ్డాయని చెబుతున్నారు. భయంతో ఎక్కువ సిలిండర్లు బుక్ చేయకుండా ఉండేందుకు ఒక సిలిండర్ బుక్ చేసిన తర్వాత మరో సిలిండర్ బుక్ చేయడానికి కనీసం 25 రోజుల విరామాన్ని తప్పనిసరి చేశారు. ప్రజలు అధీకృత పంపిణీదారుల దగ్గర నుంచే LPG కొనుగోలు చేయాలని, బ్లాక్ మార్కెట్ను ప్రోత్సహించకూడదని అధికారులు సూచిస్తున్నారు. పరిస్థితిని కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు నిశితంగా పర్యవేక్షిస్తున్నాయని, త్వరలోనే సరఫరా వ్యవస్థ సాధారణ స్థితికి చేరుతుందని అధికార వర్గాలు చెబుతున్నాయి.
