అంతర్జాతీయ
ఓయ్-కొరివి జయకుమార్
ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్గా మూడు దశాబ్దాలకు పైగా దేశాన్ని నడిపించిన అయతుల్లా అలీ ఖమేనీతో ఒక కీలక అధ్యాయం మరణం ముగిసింది. ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలు, అణు వివాదాలు, అంతర్జాతీయ ఆంక్షల మధ్య ఈ వార్త వెలువడటం ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. ఇరాన్ అధికారిక వర్గాలు, అలాగే అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ నాయకత్వం ఈ ధృవీకరించడంతో గ్లోబల్ రాజకీయాల్లో కొత్త మలుపు తిరిగింది.
మూడు దశాబ్దాల అధికార ప్రభావం..
198లో సుప్రీం లీడర్ బాధ్యతలు చేపట్టిన ఖమేనీ, ఇరాన్లో అత్యున్నత అధికారిగా వ్యవహరించారు. రాజకీయ వ్యవస్థ, సైన్యం, న్యాయ వ్యవస్థ, విదేశాంగ విధానాలపై తుది నిర్ణయం ఆయనదే. బయటకు సాధారణ జీవితం గడిపే నేతగా కనిపించినా, వ్యవస్థపైనున్న నియంత్రణ మాత్రం అపారమైంది.
ఖమేనీ ఆస్తుల విలువ..
ఖమేనీ వ్యక్తిగత సంపదపై స్పష్టమైన అధికారిక లెక్కలు లేనప్పటికీ, ఆయన ప్రభావంలో ఉన్న ఆర్థిక వ్యవస్థ పరిమాణం విశేషమైందని పలు అంతర్జాతీయ విశ్లేషణలు చెబుతున్నాయి. ప్రత్యేకించి ఇమామ్ ఖొమేనీస్ ఆర్డర్ (సెటాడ్) యొక్క ఎగ్జిక్యూషన్ అనే సంస్థ ద్వారా భారీ ఆస్తులపై పరోక్ష నియంత్రణ కొనసాగుతుందని నివేదికలు సూచించబడ్డాయి. కొన్ని అంచనాల ప్రకారం ఆయన నియంత్రణలో ఉన్న ఆస్తుల విలువ 95 బిలియన్ డాలర్ల నుంచి 200 బిలియన్ డాలర్ల వరకు ఉండవచ్చని చెబుతున్నారు. అయితే ఇవి అధికారిక ధృవీకరణ పొందిన సంఖ్యలు కావని అంటున్నారు.
సెటాడ్ మొదట విప్లవానంతరం జప్తు చేసిన ఆస్తులను నిర్వహించేందుకు ఏర్పడింది. కానీ కాలక్రమేణా అది రియల్ ఎస్టేట్, బ్యాంకింగ్, టెలికమ్యూనికేషన్స్, ఫార్మా, ఎనర్జీ రంగాల్లో విస్తరించింది. అదనంగా బోన్యాద్లు (చారిటబుల్ ఫౌండేషన్లు), ప్రభుత్వ అనుబంధ ట్రస్టులు కూడా సుప్రీం లీడర్ కార్యాలయ ప్రభావంలో పనిచేసినట్టు విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. ఈ వ్యవస్థల ద్వారా దేశ ఆర్థిక మూలాలపై కేంద్రీకృత నియంత్రణ కొనసాగుతోంది.
ప్రపంచ నేతలతో పోలిక..
ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రముఖ నేతల సంపదతో ప్రస్తుతం ఖమేనీ ప్రభావ పరిధిలో ఉన్న ఆస్తుల విలువ ఎంతో అధికంగా పెరిగింది. డోనాల్డ్ ట్రంప్ నికర విలువ సుమారు 7.3 బిలియన్ డాలర్లు అని ఫోర్బ్స్ అంచనా. బెంజమిన్ నెతన్యాహు నికర విలువ సుమారుగా 13 మిలియన్ డాలర్లను కలిగి ఉంది. ఈ లెక్కన చూస్తే, ఖమేనీ ప్రభావ పరిధిలో ఉన్న ఆర్థిక వనరులు ట్రంప్, నెతన్యాహు కలిపిన సంపద కంటే ఎన్నో రెట్లు ఎక్కువగా ఉన్నాయని అంచనా వేస్తున్నారు.
వ్యక్తిగత ఆస్తులా? వ్యవస్థపైన నియంత్రణా?
ఇక్కడ గమనించాల్సిన అంశం, ఖమేనీ పేరుపై నేరుగా నమోదైన వ్యక్తిగత ఆస్తుల వివరాలు చాలా పరిమితంగా ఉన్నాయి. అందువల్ల ఈ అంచనాలు మొత్తం ఆయన నియంత్రణలో ఉన్న సంస్థలు, ట్రస్టులు, పెట్టుబడుల ఆధారంగా రూపొందించబడ్డాయి. అంటే ఇది వ్యక్తిగత సంపద కంటే వ్యవస్థపైనున్న ఆర్థిక ప్రభావంగా చూడాలి.
ఇకపై ఇరాన్ దిశ ఏమిటి?
ఖమేనీ మరణంతో ఇరాన్లో వారసత్వ ప్రక్రియ ప్రారంభమయ్యే అవకాశం ఉంది. కొత్త సుప్రీం లీడర్ ఎంపిక, సెటాడ్ వంటి సంస్థల నియంత్రణ మార్పులు, అంతర్జాతీయ సంబంధాల పునర్వ్యవస్థీకరణ వంటి అంశాలు రాబోయే రోజుల్లో కీలకంగా మారనున్నాయి.
