అంతర్జాతీయ
-బొమ్మ శివకుమార్
పాకిస్తాన్ మాజీ ప్రధాని ఇమ్రాన్ ఖాన్ కుడి కంటి చూపు 15 నెలలు తగ్గిపోయిందని, మూడుగా అధికారులు ఆయన ఫిర్యాదులను విస్మరించారని కోర్టు నియమించిన న్యాయవాది పేర్కొన్నారు. ఇది ఆయన జైలు జీవితంపై కొత్త వివాదాన్ని రాజేసింది.
పాకిస్తాన్ సుప్రీంకోర్టు (SCP) ద్వారా ‘కోర్టు మిత్రుడిగా’ నియమితులైన బారిస్టర్ సల్మాన్ సఫ్దర్ ఫిబ్రవరి 10న ఖాన్తో రెండు గంటలు మాట్లాడారు. అనంతరం ఆయన నిర్బంధ కేంద్రాన్ని పరిశీలించారు, వివరాలతో కూడిన ఏడు పేజీల నివేదికను బుధవారం కోర్టుకు సమర్పించారు.
ఆగస్టు 2023లో కొద్దిమంది ఆరోపణలపై జైలు పాలైన 73 ఏళ్ల ఖాన్ క్షీణించి, దీర్ఘకాలికంగా ఒంటరిగా ఉన్నారని నివేదించారు. జనవరి మధ్యలో బదిలీ అయిన మాజీ జైలు సూపరింటెండెంట్ అబ్దుల్ గఫూర్ అంజుమ్ పర్యవేక్షణలో గత మూడు నెలల్లో ఖాన్ దృష్టి తగ్గిందని.
మసకబారిన చూపు, అస్పష్టమైన దృష్టిపై పదేపదే ఫిర్యాదు చేసినా, “ఈ ఫిర్యాదులను పరిష్కరించేందుకు జైలు అధికారులు చర్యలు తీసుకోలేదు” అని నివేదించింది. “పర్యవసానంగా, ఆయన కుడి కంటి చూపు అకస్మాత్తుగా పూర్తిగా పోయింది” అని సఫ్దర్ రాశారు.
2026 ఫిబ్రవరి 6 నాటి వైద్య నివేదిక ఖాన్ పరిస్థితిని “రైట్ సెంట్రల్ రెటీనల్ వెయిన్ అక్లూజన్”గా నిర్ధారించినట్లు సఫ్దర్ పేర్కొన్నారు. ఇది తీవ్రమైన రెటీనా నష్టానికి కారణమయ్యే రక్తం గడ్డకట్టడం. ఇస్లామాబాద్లోని ప్రభుత్వ కంటి వైద్యుడు ఈ నిర్ధారణను ధృవీకరించారు. సఫ్దర్ సమావేశంలో, మాజీ ప్రధాని “చాలా కలత చెందినట్లు, తీవ్రంగా దిగులు చెందినట్లు” కనిపించారు. కళ్ళలో నీళ్లు నిండి, టిష్యూలు వాడాల్సి వచ్చిందని సఫ్దర్ గమనించారు.
“ఎలాంటి ఆలస్యం అయినా పిటిషనర్ శ్రేయస్సుకు తీవ్రమైన ముప్పు” అని నివేదిక హెచ్చరించింది. ఖాన్ వ్యక్తిగత వైద్యులతో సహా నిపుణులైన కంటి వైద్యులచే స్వతంత్ర పరీక్ష వెంటనే ఎంపిక చేసింది. నివేదిక సమర్పించాక సుప్రీంకోర్టు వేగంగా స్పందించింది. ఖాన్ కంటిని పరిశీలించడానికి వైద్య బృందాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. యునైటెడ్ కింగ్డమ్లో ఉన్న కుమారులతో ఫోన్ కాంటాక్ట్కు అనుమతినిచ్చింది, ఫిబ్రవరి 16లో ఈ పనులను పూర్తి చేయమని ఆదేశాలు జారీ చేసింది.
“ఇమ్రాన్ ఆరోగ్యం అత్యంత ముఖ్యం” అని ప్రధాన న్యాయమూర్తి యాహ్యా ఆఫ్రిది, “జోక్యం అనివార్యం” అని అన్నారు. ఖాన్ స్థాపించిన పాకిస్తాన్ తెహ్రీక్-ఎ-ఇన్సాఫ్ (PTI) పార్టీ గురువారం ఒక ప్రకటనలో “తీవ్ర ఆందోళన” వ్యక్తం చేసింది. ఆయన పట్ల చూపిన తీరును, ముఖ్యంగా “ఆయన కంటి చూపు తీవ్రంగా క్షీణించడాన్ని” తీవ్రంగా ఖండించింది.
ఖాన్ ఆరోగ్యం క్షీణించడంపై సంబంధిత అధికారులపై చర్యలు ప్రారంభమయ్యాయి. “ఇమ్రాన్ ఖాన్ ఆరోగ్యానికి ఎలాంటి హాని జరిగినా దానికి జవాబుదారీగా ఉండాలి” అని అది హెచ్చరించింది.
“ఇమ్రాన్ ఖాన్కు అతని వ్యక్తిగత వైద్యులను తక్షణం ఆంక్షలు లేకుండా అనుమతిస్తే మేము డిమాండ్ చేస్తున్నాము. అలాగే, ప్రత్యేక కంటి చికిత్స కోసం, అతని వైద్య బృందం సూచించిన ఒక మంచి ఆసుపత్రికి ఆలస్యం లేకుండా తరలించాలి. అతని లీగల్ కౌన్సిల్, కుటుంబ సభ్యులను కలుసుకునే హక్కులను పూర్తిగా పునరుద్ధరించడం అతని ప్రాథమిక హక్కులు” అని ప్రకటన చేసింది.
ప్రపంచ కప్ గెలిచిన మాజీ క్రికెట్ కెప్టెన్ ఇమ్రాన్ ఖాన్ 2018లో ప్రధానమంత్రి అయ్యారు. ఆ ఎన్నికలలో బలమైన సైన్యం అతనికి అనుకూలంగా రిగ్గింగ్ చేసిందని ప్రత్యర్థులు. నాలుగు సంవత్సరాల తర్వాత, అవిశ్వాస తీర్మానం ద్వారా ఆయన పదవి నుండి తొలగించబడింది. సైన్యంతో సంబంధాలు క్షీణించాక, వాషింగ్టన్, పాకిస్తాన్లోని ఖాన్ రాజకీయ ప్రత్యర్థులతో కలిసి సైన్యమే దీన్ని పన్నాయని ఆయన సమాచారం.
పాకిస్తాన్ సైన్యం, అమెరికా ఈ ఆరోపణలను ఖండించాయి. పదవి నుంచి తొలగించబడిన తర్వాత, ఖాన్ తన కష్టాలకు ఆర్మీ చీఫ్ ఫీల్డ్ మార్షల్ అసిమ్ మునీర్ను నిందించి, బహిరంగ నిరసనలకు దిగాలని మద్దతుదారులను పదేపదే సూచిస్తుంది. అధికారం నుంచి తొలగించబడిన తర్వాత, ఖాన్ అనేక ఆరోపణలను ఎదుర్కొంటున్నారు. పాకిస్తాన్ అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన ప్రతిపక్ష నాయకుడిని పక్కన పెట్టడానికి ఇవి రూపొందించబడ్డాయని అతని పార్టీ. మే 2023లో రెండు రోజుల కంటే తక్కువ నిర్బంధించిన తర్వాత, 2023లో అవినీతి ఆరోపణలపై మళ్లీ అరెస్టు అయ్యారు.
ఆగస్టు 2023 నుండి ఆయన రావల్పిండిలోని అడియాలా జైలులో ఉన్నారు. సఫ్దర్ నివేదిక ప్రకారం, సుమారు రెండు సంవత్సరాల నాలుగు నెలల పాటు ఆయన ఏకాంత నిర్బంధంలో ధృవీకరించబడింది. 2024 జూన్లో, ఐక్యరాజ్యసమితికి చెందిన “అర్బిట్రరీ డిటెన్షన్” వర్కింగ్ గ్రూప్ ఖాన్ నిర్బంధానికి “ఎలాంటి చట్టబద్దమైన ఆధారం లేదు” అని తేల్చింది. రాజకీయ పదవికి పోటీ చేయకుండా అనర్హుడిని చేయడానికే ఉద్దేశించబడినట్లు కనిపిస్తోందని.
ఖాన్ను కలుసుకునేందుకు నెలల తరబడి ఆంక్షలు విధించాక, సుప్రీంకోర్టు ఒక స్వతంత్ర పరిశీలకుడిని నియమించాలని నిర్ణయించింది. సఫ్దర్కు “గౌరవప్రదమైన, అడ్డంకులు లేని ప్రాప్యత” కల్పించాలని, జైలు వెలుపల వేచి ఉంచకూడదని ప్రధాన న్యాయమూర్తి అఫ్రిది కోరుతున్నారు. నివేదిక ప్రకారం, గత ఐదు నెలలుగా ఖాన్కు తన ప్రధాన న్యాయవాది, లీగల్ టీమ్ను కలిసే అవకాశం నిరాకరించబడింది. తన సోదరీమణులు, ఇతర కుటుంబ సభ్యులను కూడా కలవడానికి అనుమతి లేదని ఆయన సఫ్దర్కు తెలియజేశారు.
జైలు సూపరింటెండెంట్ మారిన తర్వాతే, అవినీతి ఆరోపణలపై జైలులో ఉన్న తన భార్యను వారానికి ఒకసారి మంగళవారం 30 నిమిషాల పాటు కలుసుకోవడానికి అతనికి అనుమతి లభించింది. సీనియర్ రాజకీయ విశ్లేషకులు మాట్లాడుతూ బెనజీర్ షా ప్రజలకు పారదర్శకత, ఖాన్ కుటుంబానికి సమాధానాలు అవసరమన్నారు. ఇమ్రాన్ ఖాన్ ఆరోగ్య విషయంలో ప్రభుత్వం మొదటి నుంచీ తప్పుగా వ్యవహరించింది అని ఆమె.
“మొదట స్థానిక బ్రిటిష్ వార్తాపత్రికలో వార్త వచ్చేవరకు నిర్వహించి దాచిపెట్టడం, ఆపై దానిని సాధారణ విషయంగా కొట్టిపారవేయడం, చివరికి ఆయన కుటుంబానికి తెలియకుండానే ఒక మెడికల్ ప్రొసీజర్ నిర్వహించడం” ప్రభుత్వ తప్పు అని ఆమె చెప్పింది. “మాజీ ప్రధానమంత్రి పట్ల ఇంతకాలం ఇలా వ్యవహరించడం చూస్తే, పాకిస్తాన్లో ప్రభుత్వానికి ప్రాథమిక మానవ హక్కులపై గౌరవం లేదని” అని లాహోర్కు చెందిన షా అల్ జజీరాతో అన్నారు.
